Keuzes maken. Dat was het enige lastige aspect van het 3e Kennisfestival Leren in Brainport, dinsdag in het Evoluon in Eindhoven. Want hoe verdeel je als bezoekende onderwijsprofessional je tijd tussen het enorme aanbod aan workshops, demonstraties, presentaties en netwerkmogelijkheden? Wie niets wilde missen, had dan ook een strakke planning en de juiste voorinformatie nodig. Om de ruim 750 bezoekers daarmee te helpen, was er dit jaar voor het eerst de handige ‘Leren in Brainport app’, inclusief een actief puntenspel waarmee leuke prijzen te winnen waren. Dat maakte deze editie van het Kennisfestival nog dynamischer en interactiever.

Zes werelden
Bij binnenkomst in het Evoluon werden de leerkrachten (het merendeel van het publiek) al meteen voor de eerste keuze gesteld: ben je een ‘Cultuursnuiver’ (Taalvaardigheid, culturele bewustwording en interculturele samenwerking zijn onmisbaar!), een ‘Daredevil’ (Durf, ontdek en ga aan de slag!), een ‘Nomade’ (Ontwikkelen in een veranderende wereld, hoe doe je dat?), een ‘Planner’ (Samenwerken, kritisch zijn en creatief denken wat heeft dat met programmeren te maken?), een ‘Ruimtevaarder’ (Laat je inspireren door de nieuwste technologische ontwikkelingen!) of een ‘Zakenman’ (Waarom & hoe samenwerken met het bedrijfsleven?)? Uit die zes werelden bestond het Kennisfestival, aanhakend op thema’s die centraal staan in het onderwijs én tijdens het festival: Lerend leven, ICT & programmeren, Bedrijven, Internationalisering, Technologische middelen en Makerspace. En wie het tussendoor toch wat te veel werd, kon even tot rust komen in de speciale ontprikkelzone.

Bert Pauli
Voordat de bezoekers überhaupt die werelden konden betreden, kregen ze in de hal van het Evoluon nog een dosis inspiratie en motivatie van de twee openingssprekers: gedeputeerde van de Provincie Noord-Brabant Bert Pauli en wetenschapper Diederik Jekel. Pauli sprak de aanwezigen kort maar krachtig toe: “Investeren in onderwijs is het meest belangrijk, omdat het generaties lang beklijft.” Daarbij benadrukte hij het belang van een leven lang leren met het oog op de ongewisse toekomstige arbeidsmarkt. “Beroepen die wij vandaag de dag kennen, zullen verdwijnen of veranderen. En er komen beroepen voor in de plaats die we nu nog niet kunnen bedenken. Zo bestaat er sinds dit jaar een opleiding tot energie-architect.” Daarnaast stipte hij onderwerpen aan die ook aan bod kwamen tijdens het festival: internationalisering, meisjes in de techniek, verbinding tussen onderwijsinstellingen en bovenal; investeren in talent.

Magie van de wetenschap
Waarmee hij een goed bruggetje maakte naar zijn opvolger op het ronde podium, Diederik Jekel. Hij kwam met een vlammend betoog voor het ‘leuk maken van wetenschappelijk onderwijs’. “Feitelijke kennis is niet meer het belangrijkste, maar analytisch vermogen om die kennis om te zetten naar de snel veranderende praktijk. Leren denken dus! En daarvoor is nieuwsgierigheid noodzakelijk. Zorg er daarom voor dat jullie leerlingen op een simpele, goedkope en vooral gave manier nieuwsgierig blijven. Hoe? Door de magie van de wetenschap te laten zien. Bijvoorbeeld door elke week een grappige proef te doen in de klas.” Waarvan hij aansluitend zelf met verve een aantal voorbeelden geeft. Vol enthousiasme laat hij bijvoorbeeld zien hoe met vloeibaar stikstof een opgeblazen ballon leegloopt. Luid applaus vanuit de zaal. “Ik wil maar zeggen; maak het gewoon leuk! Op de eerste plaats voor jullie zelf, want dan breng je dat vanzelf over op de leerlingen.”

Meegroeien
Met die boodschap konden bezoekers vervolgens op inspiratietocht door het Evoluon. Tenzij ze zich voor een van de workshops, tijdens de eerste van twee rondes deze middag, hadden opgegeven. Met keuze uit twintig onderwerpen was ook dit aanbod erg breed; van het toepasselijke ‘Hoe word en blijf je nieuwsgierig?’ tot Bouwen aan een eigen curriculum’ of van ‘Bedrijf in de Klas’ tot ‘Onderwijsinnovatie en Leiderschap’. Een van de workshops ging over een van de innovatieve producten die ook op het festival te zien en ervaren was; de Code Qube. Een interactief en fysiek hulpmiddel waarmee kinderen vanaf acht jaar leren hoe ze stap voor stap een website kunnen bouwen. Ontwikkelaar Sharina Kiesebrink staat samen met haar zakenpartner Jessica Eijgelsheim alweer voor de derde keer op het Kennisfestival. “De eerste keer hadden we ons prototype, de tweede keer onze eerste echte versie en dit jaar laten we onze vernieuwde tweede versie zien. Je kunt wel zeggen dat we met het festival meegroeien ja”, lacht ze. “Dit is een van de weinige evenementen waar alle bezoekers uit het onderwijs komen en ook nog uit de regio. We hebben hier twee jaar geleden ook een paar testscholen gevonden voor ons prototype.” Deze editie staat de Code Qube er in een nieuw, kartonnen jasje (in plaats van zijn kunststof voorganger). “Veel duurzamer, betaalbaarder en handiger, want vouwbaar. We hebben daarom nu ook een mooie verpakkingsdoos met handvat.” Volgens Kiesebrink is de Code Qube ‘een van de weinige onderwijstools waar waarmee kinderen iets leren bouwen in de echte wereld’. “En dat kunnen ze thuis ook meteen trots laten zien.”

Prettige confrontatie
En zo waren er maar liefst zeventig activiteiten om tijdens het festival nieuwe producten, ontwikkelingen, ideeën of samenwerkingsmogelijkheden te ontdekken. Van technologische hulpmiddelen om lesstof beter over te brengen, tot verrassende creatievere toepassingen. Zoals de silent disco van Biki 90, waarmee ook luisterproefwerken of video’s in de les behandeld kunnen worden. “Vandaag spraken we een autistische jongen die vertelde dat hij juist met zo’n koptelefoon veel beter mee kan doen op een gewone school, omdat externe prikkels uitgeschakeld worden”, vertelt de standhoudster. Of een transparante, mobiele escape room voor in de klas, of een Foodgame om voedselvraagstukken op een toegankelijke manier te bespreken. Een van de favorieten, zo leert navraag bij de aanwezigen, is de Active Floor; een interactieve digitale vloer om taal- en rekenspellen op te spelen. “Die zouden we heel graag op onze school willen”, zegt een van de leerkrachten van basisschool Het Palet in Hapert. Zij en haar collega’s hebben hun bezoek aan het festival bestempeld als studiemiddag. “Hier doe je inspiratie op voor hoe scholen er over tien jaar uitzien. Je voelt op je klompen aan dat de veranderingen heel hard gaan. Dus dit evenement is best een confrontatie. Maar wel een prettige confrontatie.”

Geprikkeld en uitgedaagd
Een van haar Palet-collega’s vult aan: “Bovendien kun je hier met anderen in gesprek over hoe we die confrontatie aan kunnen gaan. En zo kom je erachter dat je dat als school niet alleen hoeft te doen. Daarom vind ik het ook heel goed dat er ook bedrijven aanwezig zijn. Zij zijn ook een belangrijke schakel in een toekomstgerichte aanpak van het onderwijs. En daar maken wij nog te weinig gebruik van, vind ik.” Of ze vandaag ook al hét antwoord op de oproep van Diederik Jekel – blijf vooral nieuwsgierig - hebben gevonden? “Eerlijk gezegd weten we dat wel. Maar de vraag is hoe we dat kunnen toepassen, omdat veel dingen in het onderwijs behoorlijk dichtgetimmerd zijn. Ook om die reden is het goed om naar het Kennisfestival te komen. Hier word je geprikkeld en uitgedaagd om het eens anders aan te pakken.”